USG mięśni

Badanie USG mięśni to jedna z najczęściej zlecanych metod diagnostyki obrazowej w ortopedii oraz medycynie sportowej. Pozwala szybko i bezpiecznie ocenić stan mięśni, ścięgien oraz tkanek miękkich, bez konieczności narażania pacjenta na promieniowanie jonizujące.

Czym jest USG mięśni i ścięgien?

USG mięśni i ścięgien, czyli badanie ultrasonograficzne mięśni, polega na wykorzystaniu fal ultradźwiękowych do obrazowania struktur miękkich organizmu. Głowica aparatu emituje fale, które odbijają się od poszczególnych tkanek z różną intensywnością, a urządzenie przetwarza je na obraz widoczny na ekranie monitora. Lekarz ocenia w ten sposób budowę mięśnia, ścięgien, powięzi oraz nerwów przebiegających w danej okolicy ciała.

W odróżnieniu od innych metod, takich jak rezonans magnetyczny, ultrasonografia pozwala obserwować pracę tkanek w ruchu. Jest to ogromna zaleta w diagnostyce urazów sportowych oraz przy ocenie funkcjonalnej kończyn. Badanie jest w pełni bezpieczne, całkowicie bezbolesne oraz może być wykonywane nawet u kobiet w ciąży, dzieci oraz osób z rozrusznikiem serca.

Wskazania do badania USG mięśni

Lekarz najczęściej zleca badanie USG mięśni w sytuacjach, gdy pacjent zgłasza dolegliwości bólowe, obrzęk albo ograniczenie ruchomości w obrębie mięśni oraz okolicznych tkanek. Najczęstsze wskazania do wykonania badania USG to:

• urazy sportowe oraz pourazowe stłuczenia mięśnia,

• naderwanie mięśnia lub jego całkowite zerwanie,

• uszkodzenia połączenia mięśniowo ścięgnistego,

• podejrzenie zerwania ścięgna Achillesa,

• ocena stanów zapalnych ścięgien oraz powięzi,

• diagnostyka krwiaków pourazowych mięśni,

• wykrycie torbieli, guzów oraz obecności ciał obcych,

• przewlekłe dolegliwości bólowe trudne do zdiagnozowania.

Ortopeda zleca również USG mięśni szyi, kończyn dolnych oraz większych grup mięśniowych, by wykluczyć poważne uszkodzenia i zaplanować dalsze leczenie. Badanie zaliczane jest do podstawowych badań diagnostycznych w ortopedii oraz rehabilitacji.

Najczęściej wykonywane badania USG mięśni i ścięgien

W praktyce klinicznej istnieje kilka szczególnie często zlecanych odmian badania USG, które koncentrują się na konkretnych okolicach ciała.

USG barku to badanie pozwalające ocenić stożek rotatorów, ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego oraz strukturę stawu barkowego. Wykonuje się je w razie występujących bólów barku, ograniczeniu ruchu lub po urazach sportowych.

USG stawu łokciowego wykorzystuje się w diagnostyce tzw. łokcia tenisisty oraz łokcia golfisty, uszkodzeń ścięgien zginaczy i prostowników, a także stanów zapalnych w obrębie tego stawu.

USG nadgarstka to badanie zalecane przy podejrzeniu zespołu cieśni nadgarstka, urazach więzadeł oraz ścięgien zginaczy palców. Pozwala dokładnie ocenić nerw pośrodkowy oraz strukturę tkanek miękkich okolicy nadgarstka.

USG ścięgna Achillesa to jedno z najczęściej wykonywanych badań u biegaczy oraz osób aktywnych fizycznie. Umożliwia szybką diagnostykę zapaleń, zwyrodnień oraz zerwań tego ścięgna.

USG krwiaka pourazowego mięśni wykonuje się po urazach, by ocenić wielkość krwiaka, jego umiejscowienie oraz dynamikę gojenia. Pozwala to dobrać odpowiednie leczenie oraz monitorować postępy rehabilitacji.

Przygotowanie do badania USG mięśni

Jedną z największych zalet USG jest fakt, że badanie nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi być na czczo, nie musi przyjmować żadnych leków ani odstawiać przyjmowanych preparatów. Warto jedynie założyć wygodny strój, który ułatwi odsłonięcie badanej okolicy ciała.

Przed wizytą warto zabrać ze sobą wcześniejszą dokumentację medyczną, w tym wyniki poprzednich badań obrazowych, zdjęcia rentgenowskie oraz skierowanie od lekarza prowadzącego. Pełna dokumentacja pozwala lekarzowi szybciej postawić diagnozę oraz porównać aktualny stan z wynikami sprzed kilku miesięcy.

Jak wygląda przebieg badania?

Samo badanie USG mięśni trwa zazwyczaj od dziesięciu do dwudziestu minut, w zależności od liczby ocenianych okolic ciała. Pacjent kładzie się na specjalnej kozetce lub przyjmuje pozycję, która umożliwia odsłonięcie badanej części ciała. Lekarz nakłada specjalny żel poprawiający przewodzenie fal ultradźwiękowych, a następnie przykłada głowicę do skóry.

Podczas badania lekarz wykonuje delikatne przesuwanie głowicy w różnych kierunkach, by ocenić strukturę mięśnia, brzusiec mięśnia oraz przyczepy ścięgniste. Może również prosić pacjenta o wykonanie konkretnych ruchów, dzięki czemu obserwuje normalne funkcjonowanie tkanek w ruchu. Cała procedura nie powoduje dyskomfortu, nie powoduje bólu oraz nie zaburza normalnego poruszania kończyną.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

USG mięśni należy do najbezpieczniejszych metod diagnostycznych dostępnych we współczesnej medycynie. Badanie nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego można je powtarzać wielokrotnie, bez ryzyka dla zdrowia pacjenta. Z tego względu USG zalecane jest również kobietom w ciąży, dzieciom oraz osobom przewlekle chorym.

Nie istnieją bezwzględne przeciwwskazania do wykonania badania USG mięśni poza świeżymi ranami skóry, rozległymi oparzeniami oraz miejscowymi stanami zapalnymi, które mogą utrudniać przyłożenie głowicy.

Co dalej po badaniu USG mięśni?

Po zakończonym badaniu pacjent może od razu wrócić do codziennych aktywności. USG nie wymaga rekonwalescencji, nie wiąże się z żadnymi skutkami ubocznymi i nie ogranicza funkcjonowania organizmu. Dalsze kroki zależą jednak od wyniku badania.

W zależności od diagnozy lekarz może zalecić:

• konsultację u specjalisty, najczęściej ortopedy lub fizjoterapeuty,

• rehabilitację ukierunkowaną na uszkodzoną strukturę,

• leczenie zachowawcze z zastosowaniem leków przeciwzapalnych,

• iniekcje w obręb tkanek miękkich pod kontrolą USG,

• biopsję cienkoigłową w razie podejrzenia zmian rozrostowych,

• dalsze badania obrazowe, w tym rezonans magnetyczny.

W wielu sytuacjach USG mięśni już samo w sobie wystarcza, by postawić diagnozę oraz wdrożyć skuteczne leczenie. Jeśli odczuwasz dolegliwości bólowe, ograniczoną ruchomość lub doznałeś urazu mięśnia, nie odkładaj wizyty u specjalisty. Im szybsza diagnostyka, tym większa szansa na pełne odzyskanie sprawności.