Wprowadzenie – czym polega skręcenie stawu skokowego?
Skręcenie stawu skokowego to częsty uraz, do którego dochodzi w wyniku działania sił zewnętrznych, najczęściej podczas chodzenia lub biegania po nierównym terenie. W takim mechanizmie podeszwa stopy wykręca się, a w obrębie stawu skokowego dochodzi do rozciągnięcia więzadeł, częściowego rozerwania więzadeł lub – w cięższych przypadkach – całkowitego rozerwania struktur stabilizujących staw.
W większości przypadków skręcenie stawu skokowego dotyczy okolicy kostki bocznej i może prowadzić do uszkodzenia tkanek miękkich, torebki stawowej oraz powierzchni stawowych. Nieleczone lub nieprawidłowo rehabilitowane skręcenie stawu może skutkować przewlekłymi dolegliwościami bólowymi oraz rozwojem niestabilności stawu skokowego.
Opis przypadku – skręcenie stawu skokowego z uszkodzeniem więzadeł
Pacjentka zgłosiła się do gabinetu ponad 3 miesiące po urazie typu skręcenie stawu skokowego. Mechanizm urazu wskazywał na skręcenie kostki bocznej, do którego doszło podczas aktywności fizycznej na nierównym podłożu. Już w momencie urazu pojawiły się dolegliwości bólowe oraz ograniczenie ruchomości w okolicy stawu skokowego.
Badanie USG wykazało uszkodzenie więzadła strzałkowo-skokowego przedniego (ATFL) oraz więzadła strzałkowo-piętowego (CFL) I–II stopnia urazu. Lekarz prowadzący nie stwierdził wskazań do wykonania badania RTG ani rezonansu magnetycznego, uznając uraz za stabilny i kwalifikujący się do leczenia zachowawczego bez unieruchomienia stawu w postaci opatrunku gipsowego.
Badanie funkcjonalne i objawy skręcenia stawu skokowego
Podczas badania funkcjonalnego stwierdzono znaczne ograniczenie ruchomości w stawie skokowym. Zgięcie grzbietowe było ograniczone do 10°, natomiast zgięcie podeszwowe do 15°. Taki deficyt w obrębie stawu skokowego powodował zaburzenie prawidłowego wzorca chodu oraz ból nawet po krótkim spacerze, co utrudniało codzienne czynności.
Dodatkowo zaobserwowano niewielkie zwiększenie ruchomości w kierunku inwersji w porównaniu do strony zdrowej, co mogło wskazywać na obniżoną stabilizację stawu. Objawy skręcenia stawu skokowego obejmowały także tkliwość tkanek miękkich oraz bolesność w okolicy kostki bocznej, szczególnie podczas palpacji.
Ocena stabilności i testy kliniczne
W ocenie stabilności stawu skokowego wykonano test szuflady przedniej oraz test Cottona, służący do oceny stabilności więzozrostu piszczelowo-strzałkowego. Testy nie wykazały znacznej niestabilności stawu, jednak były wyraźnie bolesne, co potwierdzało utrzymujące się uszkodzenia tkanek oraz podrażnienie torebki stawowej.
Aktywne testy funkcjonalne miały kluczowe znaczenie w ocenie wpływu urazu na prawidłowe funkcjonowanie pacjentki. Wspięcia na palce obunóż nie wywoływały bólu, natomiast wspięcia jednonóż powodowały dyskomfort. Hop test oraz test gwiazdy były trudne do wykonania z powodu zaburzeń równowagi i czucia głębokiego, co ograniczało bezpieczny powrót do aktywności sportowej, szczególnie biegania.
Cele rehabilitacji stawu skokowego po skręceniu
Głównym celem terapii było odzyskanie pełnej ruchomości stawu skokowego, poprawa stabilizacji stawu oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych, tak aby pacjentka mogła wrócić do aktywności fizycznej bez ryzyka nawrotu urazu. Ograniczenie zgięcia grzbietowego w stawie skokowym wpływało nie tylko na sam staw, ale również na pracę mięśni podudzia, prowadząc do nierównowagi mięśniowej i przeciążenia innych struktur.
Przebieg rehabilitacji – leczenie zachowawcze w przypadku skręcenia kostki
Rehabilitacja stawu skokowego obejmowała kilka kluczowych elementów:
Terapia manualna
Zastosowano mobilizacje stawu w kierunkach ograniczenia, trakcję stawu oraz terapię tkanek miękkich. Praca obejmowała mięsień brzuchaty, płaszczkowaty, mięśnie piszczelowe oraz strzałkowe. Techniki te pozwoliły zmniejszyć ból, poprawić krążenie krwi oraz stopniowo zwiększyć zakres ruchomości.
Kinesiotaping
W początkowej fazie terapii zastosowano kinesiotaping jako wsparcie stabilizacji stawu. Ta forma zabezpieczenia dawała pacjentce większe poczucie bezpieczeństwa podczas chodzenia oraz wykonywania ćwiczeń.
Trening i ćwiczenia
Trening rozpoczęto już od pierwszej wizyty. Początkowo skupiono się na ćwiczeniach zwiększających zakres ruchu oraz aktywację mięśni kończyny dolnej. W kolejnych etapach wprowadzano obciążenia zewnętrzne oraz dynamiczne ćwiczenia poprawiające stabilizację stawu, czucie głębokie i kontrolę ruchu. Skoki oraz ćwiczenia funkcjonalne przygotowywały pacjentkę do biegania.
Podsumowanie – znaczenie rehabilitacji po skręceniu stawu skokowego
Terapia trwała ponad miesiąc, początkowo z częstotliwością dwóch wizyt w tygodniu, a następnie rzadziej. Dzięki systematycznej pracy oraz stosowaniu się do zaleceń fizjoterapeuty uzyskano praktycznie pełną ruchomość stawu skokowego, porównywalną do strony zdrowej.
Pacjentka znajduje się obecnie na etapie powrotu do aktywności sportowej. Przypadek ten pokazuje, że nawet pozornie niegroźne skręcenie kostki może prowadzić do przewlekłych problemów, takich jak niestabilność stawu skokowego. Szacuje się, że prawie 50% przypadków nieprawidłowo leczonego skręcenie stawu może skutkować przewlekłymi dolegliwościami bólowymi i ograniczeniem pełnej sprawności. Odpowiednio zaplanowana rehabilitacja pozwala nie tylko zmniejszyć ból i obrzęk, ale przede wszystkim zapobiega długofalowym konsekwencjom urazu.
Bibliografia:
-Lin CI i współpracownicy (2021) — „The epidemiology of chronic ankle instability with perceived ankle instability: a systematic review”
-Liu Y, Song Q, Wang D, Wang Q, Song Q, Shen P, Harithasan D, Singh DKA. Effects and dosage of exercise therapy on functional outcomes in chronic ankle instability: a systematic review and meta-analysis. BMC Sports Sci Med Rehabil. 2025
-Buckup, J., & Buckup, K. (2019). Testy kliniczne w badaniu kości, stawów i mięśni (ilustracja testu szuflady przedniej stawu skokowego, (s.386). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
-Jak. Ankle.svg [Diagram SVG przedstawiający więzadła bocznej strony stawu skokowego]. Wikimedia Commons. Public Domain. Dostęp:
Opracował
mgr Marcel Szram